Hackerspace to przestrzeń, którą tworzą ludzie. Przez ostatnie lata dużą część mojego wolnego czasu spędziłem w Hackerspace Pomorze - najpierw jako sympatyk, potem jako członek stowarzyszenia i członek zarządu. Dziś nie jestem już członkiem stowarzyszenia, więc to dobry moment, żeby spisać, co udało się nam razem zrobić.
Dużo z tej pracy nie widać na pierwszy rzut oka. Kalendarz, który sam się synchronizuje, kategorie na forum, regał z narzędziami czy dostawa Club Mate przestają być zauważalne w momencie, w którym zaczynają działać. Dlatego ten wpis jest w dużej mierze listą linków - większość z tych rzeczy opisałem na bieżąco na forum HSP.
Kilka liczb na początek: na forum założyłem ponad 70 wątków i napisałem ponad 600 postów, a w repozytoriach organizacji hspsh na GitHubie jest ponad 300 moich commitów, od kwietnia 2019 do lutego 2025 roku.
Hackerspace Trójmiasto (2019-2020)
Zaczęło się od Hackerspace Trójmiasto, które działało wtedy przy fundacji CODE:ME. Zająłem się stroną internetową hs3.pl (z widżetem „whois”, który pokazywał, kto jest akurat w spejsie, i oprawą Sierpnia Open Source 2019), postawiłem pastebin i pad na spejsowym serwerze, a na HevelHacku 2019 robiliśmy aplikację w spejsowym składzie.
Wtedy powstał też projekt Flaschen Taschen - skrzynka po Club Mate z butelkami owiniętymi folią aluminiową i podświetlonymi diodami RGB. W 2021 roku opisałem go na fanpage'u HSP w poście o Blinkenlights: estetyce mrugających kontrolek pierwszych komputerów i berlińskim projekcie Blinkenlights z 2001 roku, który zamienił fasadę biurowca w ekran do gry w Ponga. Kto wie, może kiedyś uda nam się tak rozświetlić jeden z biurowców w Trójmieście?
W 2020 roku społeczność usamodzielniła się jako Stowarzyszenie Hackerspace Pomorze, z siedzibą przy ulicy Do Studzienki 28, obok Wydziału ETI Politechniki Gdańskiej. Przeniosłem stronę z hs3 na HSP i założyłem repozytorium, w którym wylądował pierwszy statut.
Reboot post-pandemiczny (2021)
W marcu 2021 roku na pierwszym zebraniu walnym wszedłem do zarządu. Pandemia mocno przerzedziła życie spejsu, więc pierwszym zadaniem było jego wskrzeszenie.
W czerwcu ogłosiliśmy reboot post-pandemiczny: cotygodniowe Dni Otwarte w nowej siedzibie, kalendarz hsp.sh/calendar.ics synchronizowany z naszą instancją Mobilizona i nowe forum. Na forum ustawiłem kategorie, kolory zgodne ze stroną i emoji przeniesione ze Slacka.
Slack od dawna nam nie wystarczał: ponad 1000 członków na platformie dla korporacji, limit 10 tysięcy wiadomości i historia znikająca po dwóch tygodniach. Po testach kilku komunikatorów poddaliśmy sprawę głosowaniu - Discord wygrał z 56% głosów, a Matrix dostał 36%. Zmianę komunikatora ogłosiliśmy w sierpniu.
Przestrzeń
Hackerspace to przede wszystkim miejsce, więc dużo pracy poszło w rzeczy codzienne:
- spejsowa zastawa, wystawka przed lokalem z doprowadzonym prądem i drukarka,
- nowa szafka rackowa, komputer w coworku ze Steam Linkiem i projektor,
- odbiornik ADS-B śledzący samoloty nad Gdańskiem,
- inwentaryzacja warsztatu elektronicznego,
- kącik wymiany spejsowej: pożyczam, oddaję, chcę pożyczyć.
No i Club Mate, z ewidencją na wiki. Skąd w ogóle ta Mate? W poście na fanpage'u opisałem jej historię: od Jolt Coli z filmu „Hackers” z 1995 roku, przez niemiecki Chaos Computer Club, który przyjął Club-Mate za swój napój, po import do amerykańskich hackerspace'ów w 2009 roku. My, inspirując się subkulturą klubów komputerowych z całego świata, zorganizowaliśmy własną dostawę.
Wydarzenia i współprace
- 20 urodziny SKOS - blisko 40 osób z historii sieci akademików Politechniki Gdańskiej.
- Radiowa Środa - pierwsze oficjalne spotkanie z Pomorską Łącznością Kryzysową OSP Gdańsk-Zachód (SP2GDZ) i początek współpracy, która trwała latami.
- Linux Install Party, plany na Sierpień Open Source i Hacktoberfest.
- Dzień otwarty w Fundacji RC, zaproszenie od SKALP i Tricity Autonomous Vehicle Group, spejsowy mural.
- Grill z okazji drugiej rocznicy siedziby, który ustanowił coroczną tradycję.
Najbardziej niespodziewanym wydarzeniem było spotkanie z Richardem Stallmanem we wrześniu 2021 roku. Jego rekomendacja nie poszła w zapomnienie: na zebraniu walnym w 2022 roku przyjęliśmy § 9a statutu, który wymaga, żeby wszystkie utwory stowarzyszenia były udostępnione na wolnej licencji z listy Free Software Foundation.
Kultura i tożsamość
Spejs to nie tylko narzędzia. Zaczęliśmy Pomorską Szkołę Plakatu - wspólne szablony graficzne na plakaty wydarzeń. Sprowadziliśmy do spejsu plakaty UNIX Magic. Był Hackerspejsowy Top Wszechczasów, Poznaj Swój Kraj - edycja trójmiejska, aktywności sportowe i serwer Minecrafta, który prowadziłem z not7cd.
Zarząd, strona i relacje (2022-2024)
W marcu 2022 roku zostałem wybrany ponownie, na kadencję 2022-2024, razem z radianem, amadeuszem i hamsterkingiem. Przez cały ten czas utrzymywałem stronę hsp.sh i pisałem na niej wpisy, m.in. podsumowanie zebrania walnego i podsumowanie roku 2022.
Podróżując, odwiedzałem inne spejsy i nagrywałem z nich relacje: Makerspace Stockholm, MAKE Barcelona, Pumping Station: One w Chicago, a w 2025 roku Human Made w San Francisco. Z tych wizyt wyrosły relacje z amerykańskimi spejsami Crash Space, Xerocraft i Pumping Station: One.
W 2022 roku wystąpiłem z ramienia HSP w TVP Olsztyn w rozmowie „Kim jest haker?”, próbując odczarować słowo „haker” w kontekście wojny w Ukrainie. W 2025 roku TVP Gdańsk zrobiło materiał o członkach HSP.
Projekty z tych lat:
- VoIP i sieć DECT (2024), zainspirowane siecią telefoniczną Eventphone na kongresach CCC,
- wskrzeszenie Radia SAR na Politechnice Gdańskiej,
- sieć komunikacji kryzysowej PomLoRa z SP2GDZ,
- Cringe Bass, telewizja analogowa, przeróbka zasilacza serwerowego i Grid Beam.
Najważniejsze było jednak otwieranie spejsu na nowych ludzi. Od października 2024 roku w każdy czwartek organizowaliśmy Otwarty Dzień Projektowy: przynieś projekt, skorzystaj z warsztatu pod okiem przeszkolonych członków, wymień się doświadczeniem. Nie musisz być ekspertem - działamy według zasad Dookracji, więc im bardziej się angażujesz, tym większy masz wpływ. Do tego wizyta w warsztacie firmy x3D, która zaopatruje warsztat w materiały do druku 3D.
Co dalej
Hackerspace'owe nawyki zostają. Dalej piszę na forum HSP: w 2025 roku opisałem tam spotkanie z Cliffem Stollem i wizytę w Internet Archive, a pod koniec roku podsumowanie akcji z Radiem SAR.
Dziękuję wszystkim, z którymi przez te lata budowałem Hackerspace Pomorze. Spejs to ludzie - i to od nich nauczyłem się najwięcej.
Więcej
- Hackerspace Pomorze i blog HSP.
- Moje wątki na forum HSP.
- Podsumowanie roku 2021 na blogu HSP.